anjahenke
 
Erasmus geschilderd door Hans Holbein 1523

Desiderius Erasmus


De Nederlandse schrijver, humanist en filosoof Desiderius Erasmus (1466-1536) probeerde religie en humanisme op een subtiele manier met elkaar te verbinden. Hij geloofde dat de mens ook uit zichzelf tot het goede kan komen en zelf kan staan voor wat hij doet.

- waar het goed is, daar is mijn vaderland -
- geluk is wat je er zelf van maakt -
- een leven zonder boeken is onleefbaar -
- leef alsof je morgen sterft, werk alsof je altijd leeft -
- festina lente, haast u langzaam -

Uiteindelijk heeft Erasmus meer dan 4000 spreekwoorden en uitspraken uit de klassieke oudheid verzamelt en van commentaar voorzien in zijn Adagia, dat in 1500 verscheen.
Met “Lof der Zotheid” (1509) geeft hij een lofrede op de scheefgegroeide maatschappelijke en kerkelijke toestanden en domheden. "Als de naïviteit het verder af laat weten is het bijzonder plezierig dat dwaasheid de mens nog in het leven vangen kan."
In de Colloquia (gesprekken) houdt Erasmus als onafhankelijk denker de mens vele spiegels voor. Dit in dialoogvorm geschreven werk kreeg scherpe kritiek. Bij de editie van 1526 voegde Erasmus daarom een verantwoording toe, waarin hij de bruikbaarheid van de gesprekken uitlegt, zonder af te doen aan zijn bedoeling; de noodzaak van een goede opvoeding en het belang van een vreedzame en tolerante samenleving.

                                         Soms

als de tijd
zich ongemerkt verstopt
aan je voordoet

neemt dwaasheid
veilig in niet-begrijpen
en vrij in eenzaamheid

een aanval
op die consistente vorm
van alledaagse verschrikkingen